HAKKARİ

Sosyo-ekonomik gelişmişlik endeksi sıralamasında yetmiş yedinci sırada yer alan Hakkari ili, Türkiye´nin en az gelişmiş illerinden biridir. 2001 yılı itibarıyla İl´in GSYİH´ sının sektörel dağılımı incelendiğinde, yüzde 49,3´lük pay ile birinci sıradaki hizmetler sektörünü, tarım (yüzde 41,3) ve sanayi (yüzde 9,3) sektörlerinin izlediği görülmektedir. Bununla birlikte 1987-2001 döneminde GSYİH yıllık ortalama yüzde 1,7 ile büyürken, İl?in en hızlı büyüyen sektörü yüzde 17,2 ile sanayi olmuştur. Ancak bu büyüme hızına rağmen, İl´de sadece 151 imalat sanayi işyeri ve bu işyerlerinde 414 kişi istihdam edilmektedir. Bu haliyle il´de sanayi yok denebilecek kadar küçüktür.

Bu çalışma sonucuna göre, Hakkari ilinde, "gıda ürünleri ve içecek imalatı", "ağaç ve ağaç mantarı ürünleri imalatı" ile "makine teçhizat hariç; fabrikasyon metal ürünleri" sektörleri öne çıkmaktadır.

Gıda ürünleri ve içecek imalatı sektörü; TÜİK 2002 Genel Sanayi İşyerleri Sayımı (GSİS) göstergeleri ile İl Sanayi ve Ticaret Odalarının tercihlerinde öne çıkmıştır. Grafikler incelendiğinde, sektörün il içinde öne çıkarken, il içindeki sektörel payının, Ülke içindeki payından daha küçük olduğu görülmektedir. Alt sektörler itibarıyla ele alındığında ise, "ekmek taze fırın ürünleri ve taze kek imalatı" dışında önemli bir imalatın olmadığı görülmektedir.

Ağaç ve ağaç mantarı ürünleri imalatı sektörü, GSİS göstergelerinde öne çıkmakla birlikte il içindeki sektörel payı, ülke ortalamasının üstünde ancak ortalamaya çok yakındır. "İnşaat kerestesi ve doğrama imalatı" on plana çıkan alt sektördür.

Makine ve teçhizatı hariç fabrikasyon metal ürünlerin imalatı; GSİS il içi yüzde ve ihracat yoğunlaşma göstergelerinde öne çıkmıştır. İşyeri ve istihdam sayısına göre sektörün il içindeki payı, Ülke içindeki payından daha küçüktür.

İl Sanayi ve Ticaret Odalarının tercihlerinde hayvancılık, gıda ürünleri ve içecek imalatı, arıcılık ile madencilik ve taşocakçılığı yer alırken, hayvancılık, arıcılık ve madencilik bu çalışmada öne çıkmamıştır.

2000-2004 Döneminde teşvik ve yabancı sermaye yatırımı gerçekleşmemiştir. Ayrıca özel sektör işgücü verimliliği imalat sanayinin yok denecek kadar küçük olması sebebiyle hesaplanamamıştır.

İl´de çok küçük bir imalat sanayi olmasına rağmen, ihracat verilerindeki çeşitlilik dikkat çekicidir. Bu duruma ihracat verilerinin, malin menşeine göre değil, ihracatın yapıldığı ile göre derlenmesi ve Hakkari´nin sinir illerimizden biri olması neden olmuştur.

Tarıma elverişli alanları yok denecek kadar az olan Hakkari´de, sanayi açısından da fazla bir potansiyel bulunmamaktadır.


HAKKARİ İLİNDE ÖNE ÇIKAN SEKTÖRLER

1 Gıda ürünleri ve içecek imalatı

2 Ağaç ve ağaç mantarı ürünleri imalatı (mobilya hariç ); saz, saman ve benzeri malzemelerden benzeri malzemelerden, örülerek yapılan eşyaların imalatı

3 Makine ve teçhizatı hariç; fabrikasyon metal ürünleri imalatı

Kaynak: Devlet Planlama Teşkilatı